Wystawa w jednej hal z Exploseum

Bydgoskie Exploseum odwiedza coraz więcej turystów. To unikalne muzeum powstało dzięki ponad 5 milionom złotych z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

DAG Fabrik, bo tak nazywał się bydgoski zakład w czasie wojny, był fabryką śmierci. W podwójnym tego słowa znaczeniu. Po pierwsze był to olbrzymi kompleks, ukrytych w lesie, budynków, w którym w latach II wojny światowej wytwarzano tysiące ton: prochu, trotylu, nitrogliceryny oraz dinitrobenzenu. Ten ostatni był wykorzystywany do produkcji pocisków V1.

By uniknąć skutków ewentualnych bombardowań, a także zapobiec konsekwencjom eksplozji, do których mogło dojść w czasie produkcji, DAG Fabrik Bromberg ulokowano w pojedynczych, ukrytych w lesie, betonowych budynkach, połączonych podziemnymi korytarzami. Dla pracowników, zagrożonych skutkami wybuchu, zbudowano, również podziemne, tunele ucieczki.

A owi pracownicy to przede wszystkim robotnicy przymusowi, zwożeni do Bydgoszczy z całej, okupowanej przez Niemców Europy, a także Żydówki, które trafiły do DAG Fabrik z obozu koncentracyjnego Stutthof.

W styczniu 1945 r. Armia Czerwona zajęła nienaruszoną fabrykę. Wkrótce jednak wszystkie maszyny i urządzenia zostały wywiezione na Wschód. Część opustoszałych budynków zagospodarowały zakłady „Zachem” , reszta przez ponad 50 lat niszczała.

Dopiero w 2007 roku pojawił się pomysł zaadaptowania opuszczonych budynków na Exploseum – muzeum, dawnej DAG Fabrik Bromberg. Było to możliwe dzięki wpisaniu tego przedsięwzięcia przez samorządowe władze naszego regionu na listę projektów kluczowych Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013.
Dotacja w wysokości 5,37 mln zł (całkowita wartość projektu 9 mln zł) umożliwiła władzom Bydgoszczy wyremontowanie i przystosowanie do zwiedzania jeden z linii produkcyjnych dawnej fabryki zbrojeniowej. Tej, w której wytwarzano nitroglicerynę.

Wędrówka halami i podziemnymi korytarzami Exploseum trwa około 2,5-3 godzin. W tym czasie odwiedzający muzeum mogą obejrzeć nie tylko miejsca, w których odbywała się produkcja, ale także (dzięki multimedialnej prezentacji) w jaki sposób była prowadzona. Poznają też losy robotników przymusowych, relacje tych, którzy przeżyli.

W największej sali zgromadzono eksponaty prezentujące historię broni i uzbrojenia. Oczywiście przede wszystkim broni palnej: od XV-wiecznej hakownicy, przez znanego z westernów colta, po karabiny maszynowe.

Biuro Promocji Multimedialnej

25 stycznia 2012 r.

Zdjęcia Łukasz Fijałkowski