Przeglądając dostępne publikacje, media, chcąc znaleźć dobre rozwiązania w zakresie rewitalizacji miast w Polsce i w Europie, dużo częściej trafić można na zagadnienia i propozycje odnoszące się do dużych organizmów miejskich aniżeli małych miast. Cittaslow jest właśnie pomysłem dla mniejszych miast. I choć nie proponuje się tu bezpośredniego transponowania wdrożonych gdzieś rozwiązań, gdyż każda jednostka ma swoją specyfikę, to może warto zwrócić na nie uwagę i zaczerpnąć z nich inspirację, szukając własnej drogi rozwoju...?

 

Filozofia Cittaslow

Cittaslow oznacza przyjęcie filozofii stawiającej sobie za cel zapewnienie poprawy jakości życia w małych społecznościach, pozwolenie mieszkańcom i gościom po prostu cieszyć się ich niewielkimi miastami. Wskazuje się na tworzenie jakości we wszystkich dziedzinach życia miejskiego, spowolnienie rytmów życia i zredukowanie napięć, tak charakterystycznych dla dużych miast. Bardziej ludzkie i ekologicznie poprawne podejście szanujące to co lokalne, by uzmysłowić sobie wartość smaków, kolorów, zapachów miasta, aniżeli szybko i bezrefleksyjne podążać za najnowszymi trendami w coraz bardziej zglobalizowanej gospodarce. Jednocześnie mówi się o odnajdywaniu potencjału i wiążących się z nim możliwości rozwojowych nie tylko w przeszłości, ale także w technologicznych i kulturalnych osiągnięciach współczesnych czasów.

Każda przestrzeń posiada swoją niepowtarzalną atmosferę, w związku z tym należy postarać się wydobyć autentycznego (nie powierzchownego) ducha miejsca - genius loci, by wykorzystać to dla własnego rozwoju.

Potencjał małych miast

W filozofii Cittaslow jakość życia stanowi główne źródło sukcesu. Potencjał małych miast tworzy m.in. ich atrakcyjne położenie geograficzne, dziedzictwo kulturowe, naturalne krajobrazy, cisza, lokalne i autentyczne rzemiosło, rękodzieło, produkty, oferta kulinarna, tradycja, zwyczaje, ale także dostęp do wysokiej jakości usług i miejsc pracy w miejscu zamieszkania lub w jego bliskim sąsiedztwie. Stanowi to podstawę do podjęcia działań, celem odkrycia/odbudowy i podkreślenia własnej tożsamości.

Promuje się i zachęca do korzystania z dostępnych, nowoczesnych technologii na rzecz poprawy jakości środowiska, tkanki miejskiej, produkcji żywności związanej z regionem przy zastosowaniu naturalnych i przyjaznych środowisku metod. Zachęca się do dialogu pomiędzy lokalnymi producentami i konsumentami.

Marka "Slow City" ma stać się znakiem jakości małych miast, które nie są stolicami regionów, ale silnymi społecznościami które dokonały wyboru i rzeczywiście postawiły na poprawę jakości życia swoich mieszkańców. Miast, które chcą udostępnić wszystkim, w tym także mieszkańcom dużych miast, unikalny bagaż doświadczeń, wartości, wiedzy, sztuki obecnych w małych centrach, prowincjach i na peryferiach, które łącznie tworzą odmienną ofertę, opartą o walory których nie posiadają aglomeracje.

Jak podkreśla prof. Krzysztof Skalski (Uniwersytet Jagielloński), dziś aby miasta mogły istnieć muszą oferować jakąś funkcję, nie tylko na teraz ale i na przyszłość, muszą wiedzieć czym chcą być za 15-20 lat. W małych miastach, gdzie powolność w powiązaniu z jakością staje się główną wartością, rolniczo-turystyczna specyfika może stanowić odpowiedź na pytanie o dalszy rozwój.

Gdy miasto chce otrzymać status Cittaslow

Do sieci miast Cittaslow mogą należeć miasta, które m.in. liczą mniej niż 50 tys. mieszkańców. Ponadto niezbędna jest akceptacja wytycznych organizacji Slow Food a także podjęcie działań na rzecz poprawy atmosfery życia lokalnej społeczności i ochrony środowiska. Może się okazać, że część wymogów jest już zrealizowana przez miasto, natomiast wobec innych niezbędne będzie wykazanie chęci i zobowiązanie się do doskonalenia na przykład w takich obszarach jak:

- polityka środowiskowa (m.in.: system kontroli jakości powietrza, wody; wspieranie rozwoju alternatywnych źródeł energii; plan regulujący umieszczanie plakatów i reklam),

- polityka infrastrukturalna (m.in.: renowacja centrów historycznych i/ lub dzieł o wartości kulturowej i historycznej; wspieranie alternatywnych do transportu prywatnego rodzajów transportu; ścieżki rowerowe, deptaki; stworzenie infrastruktury miejskiej sprzyjającej wygodzie i funkcjonalności życia mieszkańców; dostosowanie przestrzeni architektonicznych do poruszania się osób niepełnosprawnych; działania rekreacyjne; tworzenie publicznych obszarów zieleni, rewitalizacja),

- technologie i wyposażenie w zakresie jakości miejskiej (m.in.: rozpowszechnianie usług miejskich poprzez sieć internetową; bioarchitektura; plan wykorzystania kolorów),

- waloryzacja produkcji lokalnych (m.in.: plany rozwoju rolnictwa ekologicznego; certyfikacja jakości produktów, wyrobów rzemieślniczych; wykorzystanie produktów naturalnych, lokalnych; wspieranie i promowanie lokalnych wydarzeń kulturalnych),

- gościnność (m.in.: plany szkoleń w zakresie informacji turystycznej i dobrego przyjmowania turystów; ułatwienie dostępu do informacji i usług),

- świadomość (m.in.: kampania informacyjna wśród mieszkańców odnośnie idei Cittaslow).

A zaczęło się...

Ruch Cittaslow narodził się z pomysłu włoskich miast: Bra, Geve in Chianti, Orvieto, Positano oraz Stowarzyszenia Slow Food, którzy w 1999 r. zawiązali Stowarzyszenie o nazwie "Cittaslow - Międzynarodowa Sieć Miast Dobrego Życia". Później idea ta znalazła swoich zwolenników za granicą. Międzynarodowe Stowarzyszenie Miast Cittaslow jest organizacją non profit i jej celem jest promowanie i rozpowszechnianie kultury dobrego życia poprzez badania, eksperymentowanie, stosowanie rozwiązań dotyczących organizacji miasta.

Polskie doświadczenia

Obecnie do sieci należy 135 miast z 20 krajów na całym świecie (m.in. z Włoch, Niemiec, Norwegii, Hiszpanii, Australii). W Polsce członkami Stowarzyszenia są miasta z województwa warmińsko-mazurskiego: Reszel, Biskupiec, Bisztynek, Lidzbark Warmiński, Nowe Miasto Lubawskie i z województwa wielkopolskiego: Murowana Goślina.

Chcąc poznać efekty wdrażania idei Cittaslow w polskich miastach, najlepiej porozmawiać bezpośrednio z ich przedstawicielami. Wstępnie można wnioskować, że polskie miasta są na początku wdrażania idei Cittaslow. Jak dotąd główne korzyści to przede wszystkim dodatkowa promocja, a także możliwość wymiany doświadczeń, lepszy dostęp do zastosowanych rozwiązań, w tym korzystanie z pracy Komitetu Naukowego, który funkcjonuje przy Stowarzyszeniu. W jego skład wchodzą eksperci, naukowcy reprezentujący różne branże, a zadaniem jest wspieranie organów Stowarzyszenia, poprzez dostarczanie szerokiej i aktualnej wiedzy na rzecz poprawy efektywności podejmowanych działań. Polskim członkiem Komitetu Naukowego jest prof. Krzysztof Skalski (Uniwersytet Jagielloński).

Najbliższe działania

Okazją do poszerzenia wiedzy w zakresie idei Cittaslow będzie 4. Międzynarodowe Zgromadzenie Ogólne Stowarzyszenia Miast Cittaslow, w którym udział wezmą przedstawiciele miast Cittaslow z całego świata. Spotkanie odbędzie się w dniach 24-26 czerwca 2011 r. w Lidzbarku Warmińskim.

 

Cittaslow Polska - film

 

Opracowano na podstawie i więcej informacji na:

Polska Krajowa Sieć Miast Cittaslow

Cittaslow International Network

http://wrota.warmia.mazury.pl/