Niżej opisywane programy stanowią główny instrument, za pomocą którego Komisja Europejska realizuje i finansuje politykę Unii Europejskiej.

Określenie "program" jest tu używane w szerokim znaczeniu, obejmując programy i inicjatywy UE, w ramach których realizowane są indywidualne projekty lub działania.

Unia Europejska wyznaczyła sobie za cel utworzenie społeczeństwa opartego na wiedzy poprzez rozwój know-how i wzmacnianie naukowych i technologicznych podstaw przemysłu wspólnotowego, w tym sektora usług, w celu zapewnienia wysokiego poziomu konkurencyjności. Cel ten realizowany jest poprzez działania 7 Programu Ramowego. Budżet programu wynoszący prawie 54 miliardów euro, stanowi wzrost o około 63% w porównaniu z 6 Programem Ramowym. Istotne zmiany, jakie nastąpiły w dotychczasowej praktyce to wydłużenie okresu realizacji programu z dotychczasowych czterech do siedmiu lat oraz większa integracja pomiędzy Programem Ramowym a Funduszami Strukturalnymi. Fakt ten wskazuje, iż Program Ramowy oprócz instrumentów wsparcia sektora badawczo-rozwojowego, posiadać będzie funkcję programu kierunkowego w odniesieniu do krajowych programów badawczych i środków Funduszy Strukturalnych. Zachowanie spójności obu poziomów finansowania badań jest jednym z celów polityki Unii Europejskiej w tym względzie.

Drugim programem przygotowywanym przez Komisję Europejską na lata 2007-2013 jest Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji. Został ustanowiony Decyzją Nr 1639/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 24 października 2006 r. Jego celem jest realizacja założeń nowej Strategii Lizbońskiej. Cel ten zostanie osiągnięty poprzez połączenie kilku istniejących programów ukierunkowanych na wzrost innowacji w Europie m. in. e-Content, e-TEN, MAP, Intelligent Energy. Ma on wspierać rozwój przedsiębiorczości, wprowadzanie i rozwijanie technologii komunikacyjnych i internetowych (ICT) oraz promowanie efektywnego wykorzystywania energii. Program ma za zadanie wspomaganie działań innych programów z zakresu badań, rozwoju technologicznego, kształcenie ustawiczne oraz działania dla poprawy spójności.